1955 Le Mans faciası: Motorsporlarının en acı günü
1955 yılındaki Le Mans yarışı Mercedes için karanlık bir dönemin başlangıcı oldu. Mercedes'in iki arabasından birinde motor sporlarının en büyük efsanelerinden birisi olan Juan Manuel Fangio, diğerinde ise Pierre Levegh oturuyordu. Korkunç kaza yarışmanın henüz ilk saatlerinde yaşanacaktı. Yine de motorsporları gelenekleri kazaya rağmen bu yarışın sonunda da sürecek ve 80 civarında insanın ölümüne rağmen yarış tamamlanacak, kazanan sonunda şampanya patlatacaktı.
KAZA NASIL OLDU?
Jaguar takımı yarışın Mercedes'le birlikte iki favorisinden birisiydi. Mercedes'in daha önde gitmesini planladığı Fangio yarışa istediği gibi start alarak başlayamaması nedeniyle takım arkadaşı Levegh'in gerisinde kalmıştı. Jaguar pilotu Mike Hawthorn liderliğini sürdürürken, onun hemen arkasında yavaşlığı nedeniyle bir tur fark yemiş olan Austin-Healey aracı yer alıyordu. Bu sırada Mercedes ikilisi Levegh ve Fangio sırasıyla Austin-Hailey aracının arkasından yarışı sürdürüyordu.
Her şey ilk pit stopların yapılma zamanı geldiği sırada yaşandı. Frenleri güçlü bir araca sahip olan Hawthorn, o dönem bugünkü gibi yarıştan tamamen ayrılmamış olan pit alanına girmek için yavaşladı. Austin-Healey pilotu Lance Macklin bu hamleyi beklemiyordu ve hemen önünde yer alan araçla olası bir kazadan kaçınmak için direksiyonunu aniden sola kırdı. Macklin'in direksiyonunu kırmasıyla beraber soldan gelerek son sürat yarışını sürdüren Pierre Levegh'le çarpışma gerçekleşti. Austin-Healey aracı, 241 km/h hızda olan Levegh'in aracına bir nevi 'rampa' görevi görmüş oldu ve Levegh'in Mercedes'i bir anda havalandı. Kazanın etkisiyle 3 parçaya ayrılan araç seyircilerin olduğu bölüme girdi.
| Kazanın aşama aşama gelişimi (via Wikipedia) |
ÖNLEMSİZLİĞİN KAÇINILMAZ SONUCU
Yakın zamanda LIFE dergisinde yayımlandığı üzere, kazadan yürek burkan bir gerçek ortaya çıktı. Kazanın gerçekleşeceğini anlayan Levegh, anlık bir reaksiyonla kaza öncesinde elini havaya kaldırarak hemen arkasındaki takım arkadaşı Fangio'yu yavaşlaması için uyarmıştı. Aynısını kendisinin yapması için ise artık şansı yoktu. Levegh, kendi ölümünden saliseler önce belki de takım arkadaşının hayatını kurtardı. Yolu çevreleyen sete çarpan 49 yaşındaki pilot, oracıkta hayatını kaybetti.
Yakıt deposu parçalanan Mercedes aracı anında alev aldı. O dönem pistte görev alan kurtarma görevlileri yangın durumunda ne yapılacağından bile habersizdi. Yangının olduğu bölümde koruma sağlansa da araç saatlerce yanacaktı, olan olmuştu. Seyircilerin arasına uçan araba parçaları tam 83 kişinin hayatına mal oldu. Bunun yanı sıra 100'ün üzerinde insan yaralandı. Kazanın bu derece büyük bir kayba yol açmasının sebeplerinden birisi de yine başka bir 'önlem' yetersizliğiydi. O dönem pist ile seyircileri birbirinden ayıran tel örgüler ya da lastik barikatlar yoktu. Hatta pist ile seyirci grubu arasında bir boşluk mesafesi bile yoktu.
KAZANIN MOTORSPORLARINA ETKİSİ
Endişelere rağmen utanç verici bir şekilde yarış sürmeye devam etti. Mercedes takımı o güne kadar örneği olmayan bir şeyi yaparak, yarışı lider götüren Fangio'yu kenara getirdi ve yarıştan çekildi. Bugün Formula 1'de başarıdan başarıya koşan Alman takımı, bu kazanın etkisinden uzun süre çıkamadı ve 30 yıl boyunca hiçbir motorsporları organizasyonunda yer almadı. Yarışın etkisi sadece Le Mans özelinde de kalmayarak, motorsporlarının birçok ülkede tartışma konusu olmasına neden oldu. Bazı ülkeler bir süre motorsporlarını kendi ülkesi için yasakladı. Hatta İsviçre 2015'e kadar bu yasağı sürdürdü ve şu anda sadece Formula E için yasakları gevşetmiş durumdalar. 1955 sonrasında motorsporları organizasyonları bir süreliğine rafa kaldırıldı. İngiltere, Belçika ve Almanya gibi ülkeler kendi pistlerini gözden geçirmeye başladı.
Levegh'in aracının diğer pilotu olan John Fitch, kazadan belki de en büyük dersi çıkaran isim oldu. O gün koltuğu devralamayan Fitch, 1964'te emekli olduktan sonra hayatını motorsporlarında güvenlik sağlamaya adadı. Birçok otomotiv cihazının icadında başrol oynayan Amerikalı pilot, 90'lı yaşlarında bile pist tasarım danışmanlığı yapıyordu. Fitch 2012'de 95 yaşında hayatını kaybettiğinde geriye birçok icat, tasarım ve çalışma bıraktı.
KANLI TARİH VE KURALLAR
Motorsporlarında neredeyse her güvenlik kuralı ve düzenleme, korkunç bir olayın gerçekleşmesi sonrası devreye girmiştir. 11 Haziran 1955 günü yaşananlar bunlar arasında en korkunç olanı olarak tarihteki yerini koruyor. Le Mans'da o gün yaşanan büyük acı motorsporlarını baştan aşağı değiştirdi ve tarihin en kanlı motorsporları olayı, bugün 'güvenlik' için bir sembole dönüştü. O gün olabilecekler ön görülemediği için yaşanan felaket sayesinde, bugün motorsporları daha güvenli bir hale geldi. Olur da bir gün güvenlik ikinci plana atılmaya çalışılırsa ya da önemi unutulursa, sorumluların yüzüne tokat gibi çarpacak bir gerçek sonsuza dek tam önümüzde durmaya devam edecek.

Yorumlar
Yorum Gönder